Het pensioenstelsel in Nederland is volop in beweging. Veel mensen weten dat er iets verandert, maar begrijpen niet precies wat. Dat is logisch, want de regels zijn complex en de gevolgen zijn voor iedereen anders. Toch is het goed om te weten hoe het systeem werkt, want het gaat over het geld dat je later ontvangt als je stopt met werken. Hoe beter je begrijpt hoe het in elkaar zit, hoe beter je je kunt voorbereiden op de toekomst.
Zo werkt het huidige systeem van pensioenopbouw
Nederland heeft een stelsel dat bestaat uit drie lagen. De eerste laag is de AOW: een basisuitkering van de overheid voor iedereen die in Nederland heeft gewoond of gewerkt. De tweede laag is het pensioen dat je via je werkgever opbouwt. De derde laag is wat je zelf spaart of belegt voor later, bijvoorbeeld via een lijfrenteverzekering of een bankspaarrekening. De meeste werknemers in Nederland bouwen automatisch pensioen op via hun werkgever of via een verplicht pensioenfonds in hun sector. Dat geld wordt belegd, zodat het in de loop der jaren groeit. Hoeveel je uiteindelijk ontvangt, hangt af van hoeveel je hebt ingelegd, hoe lang je hebt gewerkt en hoe goed de beleggingen hebben gepresteerd.
De grote verandering: van oud naar nieuw pensioenstelsel
Per 1 juli 2023 is de nieuwe Wet toekomst pensioenen ingegaan. Pensioenfondsen en werkgevers hebben tot 2028 de tijd om over te stappen naar het nieuwe systeem. Het grote verschil is dat het nieuwe stelsel werkt met persoonlijke pensioenpotten. Vroeger bouwde iedereen aanspraak op een vast bedrag, ongeacht hoe de beleggingen gingen. In het nieuwe systeem staat jouw eigen inleg centraal. De beleggingsresultaten hebben daardoor meer directe invloed op jouw pensioen. Dat betekent dat je pensioen kan meestijgen als het goed gaat op de financiële markten, maar ook kan dalen als het minder gaat. Voorstanders zeggen dat het systeem eerlijker is, omdat je ziet wat er met jouw geld gebeurt. Critici wijzen op de onzekerheid die dat met zich meebrengt, vooral voor mensen die bijna met pensioen gaan.
De 80 90 100 regeling en andere manieren om eerder te stoppen
Steeds meer werkgevers bieden oudere medewerkers de mogelijkheid om minder te werken voor ze volledig stoppen. Een bekende vorm is de 80 90 100 regeling, ook wel het generatiepact genoemd. Bij deze regeling werkt een oudere werknemer 80 procent van de uren, ontvangt 90 procent van het salaris en bouwt 100 procent pensioen op. Dat klinkt aantrekkelijk, maar er zitten ook nadelen aan. Je inkomen daalt met 10 procent, wat gevolgen heeft voor je hypotheek, je sociale uitkeringen en andere inkomensafhankelijke regelingen. Daarnaast is er weinig flexibiliteit: als je van baan of sector wisselt, vervalt de regeling vaak. Ook is de pensioenopbouw in de praktijk niet altijd echt 100 procent, afhankelijk van hoe jouw pensioenfonds de regeling uitvoert. Het is daarom verstandig om goed te laten uitrekenen wat de regeling voor jouw situatie betekent voordat je ja zegt.
Wat je zelf kunt doen om je pensioen te verbeteren
Niet iedereen bouwt voldoende pensioen op via de werkgever. Mensen die freelancen, parttime werken of een tijdlang niet hebben gewerkt, hebben vaak een gat in hun pensioenopbouw. Dat gat kun je zelf aanvullen. Dat kan via een lijfrenteverzekering, banksparen of beleggen voor later. De overheid biedt hiervoor belastingvoordelen, via de zogenoemde jaarruimte en reserveringsruimte. Dat zijn de bedragen die je fiscaal aftrekbaar mag inleggen voor je aanvullend pensioen. Hoeveel dat is, hangt af van je inkomen en eerder opgebouwde pensioenrechten. Je kunt dit berekenen via de aangifte inkomstenbelasting of via een financieel adviseur. Hoe eerder je begint met aanvullen, hoe meer tijd het geld heeft om te groeien. Wacht je te lang, dan moet je grotere bedragen inleggen om hetzelfde resultaat te bereiken.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen AOW en pensioen?
AOW is een basisuitkering van de overheid die iedereen ontvangt die in Nederland heeft gewoond of gewerkt, zodra ze de AOW leeftijd bereiken. Pensioen is het bedrag dat je via je werkgever of pensioenfonds opbouwt tijdens je werkzame jaren. De AOW is voor iedereen gelijk, terwijl de hoogte van je pensioen afhangt van je arbeidsverleden en inleg.
Wat gebeurt er met mijn pensioen als ik van baan wissel?
Als je van baan wisselt, blijft het pensioen dat je al hebt opgebouwd bewaard bij je oude pensioenfonds of verzekeraar. Je stopt alleen met verder opbouwen bij dat fonds. Bij je nieuwe werkgever begin je pensioen op te bouwen bij een ander fonds. Je kunt er ook voor kiezen om je opgebouwde pensioen over te dragen naar het nieuwe fonds. Dat heet waardeoverdracht.
Vanaf welke leeftijd kun je in Nederland met pensioen?
De AOW leeftijd is in 2025 vastgesteld op 67 jaar. Deze leeftijd is gekoppeld aan de levensverwachting en kan in de toekomst verder stijgen. Via je werkgever of via een vrijwillige regeling kun je soms eerder stoppen, maar dat heeft dan gevolgen voor de hoogte van het bedrag dat je ontvangt.
Wat is een pensioengat en hoe ontstaat het?
Een pensioengat ontstaat als je op latere leeftijd minder pensioen ontvangt dan je nodig hebt om rond te komen. Dit kan komen door periodes zonder werk, parttime werken, zelfstandig ondernemen of late start van pensioenopbouw. Je kunt een pensioengat zelf bijhouden via Mijnpensioenoverzicht.nl, waar alle opgebouwde pensioenaanspraken overzichtelijk staan.