Trainers bepalen voor een groot deel hoe een voetbalteam speelt, denkt en presteert. Ze staan op de bank tijdens wedstrijden, maar hun werk begint al lang daarvoor. Een goede coach geeft richting aan een ploeg, zowel op als naast het veld. Toch weten veel mensen niet precies wat zo iemand allemaal doet. In dit stuk lees je meer over de rol van een voetbalcoach, hoe ze worden opgeleid, wat ze verdienen en hoe het zit bij een club als Ajax.
De taken van een voetbalcoach op en naast het veld
Een coach doet veel meer dan aanwijzingen geven tijdens een wedstrijd. Hij of zij stelt de opstelling samen, bepaalt welke tactiek de ploeg gebruikt en beslist wie er mee traint en wie niet. Ook heeft een hoofdcoach contact met de technisch directeur van de club over transfers en de opbouw van de selectie. Tijdens trainingen geeft de coach uitleg over posities, speelwijze en het verbeteren van individuele vaardigheden. Veel coaches werken samen met een heel technisch team, zoals een assistent, een keeperstrainer en een conditietrainer. Samen zorgen ze dat spelers fit, scherp en goed voorbereid zijn op elke wedstrijd.
De opleiding en licenties die een coach nodig heeft
Niet iedereen mag zomaar een professioneel voetbalteam leiden. Daarvoor zijn officiële licenties nodig. In Nederland worden deze licenties uitgegeven door de KNVB, de voetbalbond. De hoogste licentie heet de UEFA Pro Licentie. Met deze licentie mag je een professioneel team in de hoogste klasse begeleiden. Lager niveau vereist een lagere licentie, zoals de UEFA A of UEFA B. Veel oud-voetballers beginnen hun loopbaan als jeugdcoach of assistent, om zo ervaring op te doen. Soms duurt het jaren voordat iemand de stap maakt naar hoofdcoach van een professioneel team. De opleiding is intensief en combineert theorie over tactiek en spelfilosofie met praktijkervaring op het trainingsveld.
Wat een coach verdient in het professionele voetbal
Er zit een groot verschil in salaris tussen coaches in de Eredivisie en coaches bij topclubs in Europa. In de Eredivisie verdient een hoofdcoach gemiddeld tussen de 300.000 en 800.000 euro per jaar, afhankelijk van de club en de ervaring van de coach. Bij grote Europese clubs lopen de salarissen veel hoger op. Coaches als Pep Guardiola of Carlo Ancelotti verdienen tientallen miljoenen per jaar. In de lagere divisies in Nederland is het salaris een stuk bescheidener. Sommige coaches bij amateurclubs krijgen een kleine vergoeding of werken zelfs vrijwillig. Het salaris hangt dus sterk af van het niveau waarop iemand werkt en hoe succesvol die persoon is geweest in zijn carrière.
Trainers bij Ajax door de jaren heen
Ajax heeft door de jaren heen veel bekende namen gehad op de bank. De Engelse coach Jack Reynolds was maar liefst vier keer hoofdcoach bij de Amsterdamse club, wat hem de meest teruggekeerde coach in de clubgeschiedenis maakt. Rinus Michels leidde Ajax naar grote successen in de jaren zestig en zeventig en legde de basis voor het totaalvoetbal waarvoor de club wereldwijd bekend werd. Later kwamen namen als Johan Cruijff, Louis van Gaal en Frank de Boer. In recentere jaren zorgde Erik ten Hag voor een periode van succes, met een landstitel en een Europese halve finale als hoogtepunten. Na zijn vertrek naar Manchester United bleef Ajax zoeken naar stabiliteit aan de top. De lijst met coaches bij Ajax laat zien hoe wisselvallig het leven van een professionele coach kan zijn, want successen volgen elkaar snel op maar tegenvallende resultaten leiden al snel tot ontslag.
Veelgestelde vragen
Hoe lang blijft een coach gemiddeld bij een club?
De gemiddelde duur van een hoofdcoach bij een professionele club is ongeveer anderhalf tot twee jaar. Bij tegenvallende resultaten wordt een coach vaak al eerder ontslagen. Alleen bij clubs met veel geduld en een duidelijk plan blijven coaches langer zitten.
Kan een oud-voetballer zonder diploma meteen coach worden?
Nee, ook oud-voetballers hebben de juiste licenties nodig om een professioneel team te mogen begeleiden. Ze moeten daarvoor een opleiding volgen bij de voetbalbond. Wel geldt dat ervaring als speler soms een voordeel is, omdat ze het spel goed kennen vanuit de praktijk.
Wat is het verschil tussen een hoofdcoach en een assistent?
De hoofdcoach is eindverantwoordelijk voor alle beslissingen over tactiek, opstelling en spelersbeleid. De assistent ondersteunt de hoofdcoach, neemt taken over tijdens trainingen en geeft advies. Bij afwezigheid van de hoofdcoach neemt de assistent tijdelijk de leiding over.
Hoe vaak wisselt Ajax van coach?
Ajax heeft in zijn geschiedenis meer dan veertig verschillende hoofdcoaches gehad. Sommigen bleven maar een paar maanden, anderen meerdere jaren. Jack Reynolds was de enige die het hoofdtrainerschap vier keer op zich nam bij de club.