Artiesten hebben iets bijzonders. Ze staan op een podium, pakken een microfoon vast en weten in een paar minuten honderd of duizend mensen te raken. Dat is geen toeval. Achter elk optreden gaat jaren van oefenen, falen en doorzetten schuil. Of het nu gaat om een zanger die solo staat of een band die samen speelt, het publiek voelt altijd of iemand het meent. Die verbinding tussen een muzikant en zijn of haar publiek is iets wat moeilijk uit te leggen is, maar wel heel herkenbaar aanvoelt.
Wat een artiest onderscheidt van een gewone muzikant
Iedereen kan leren gitaar spelen of zingen. Maar niet iedereen wordt een artiest die mensen écht iets geeft. Het verschil zit hem in de persoonlijkheid die iemand meeneemt naar het podium. Een goede zanger of performer laat iets van zichzelf zien. Dat vraagt moed, want je staat kwetsbaar voor een zaal vol mensen. Tino Martin is daar een goed voorbeeld van. Hij begon klein, speelde in kleine zalen en bouwde zijn publiek op door eerlijk en toegankelijk te zijn. Dat soort authenticiteit trekt mensen aan. Publiek pikt snel op wanneer iemand een rol speelt die niet klopt. Omgekeerd voelen mensen ook meteen wanneer iemand echt is. Dat echtheid is precies wat van een muzikant een artiest maakt.
De weg naar het grote podium
Achter elk groot optreden gaat een lang traject schuil. Neem een evenement zoals het Muziekfeest van het Jaar, dat elk jaar op oudejaarsavond te zien is op NPO 3 vanuit de Ziggo Dome in Amsterdam. Zangers zoals Emma Heesters, Samantha Steenwijk en Mart Hoogkamp staan daar voor een enorm publiek. Maar diezelfde mensen begonnen ooit in kleine zaaltjes, op school of in een kerkje. De meeste performers volgen jarenlang lessen, werken samen met coaches en schrijven nummers die soms nooit uitkomen. De muziekindustrie is hard en er is veel concurrentie. Toch kiezen veel mensen voor dit pad, omdat de liefde voor muziek sterker is dan de angst voor falen. Die doorzettingskracht is iets wat vrijwel alle succesvolle muzikanten met elkaar delen.
Samenwerken op het podium
Een bijzonder moment tijdens grote shows zijn de samenwerkingen tussen performers onderling. Bij het Muziekfeest van het Jaar spelen de zangers samen met een groot symfonisch orkest onder leiding van dirigent Marcel Fisser. Zo’n samenwerking verandert een nummer volledig. Een poplied klinkt ineens groter, voller en indrukwekkender als er tientallen muzikanten achter staan. Ook duetten tussen twee bekende gezichten zorgen vaak voor de meest bijzondere momenten van een avond. Denk aan Gerard Joling die samen met iemand als Jannes een nummer zingt dat het publiek al jaren kent. De combinatie van twee verschillende stemmen en stijlen geeft een bekend lied een nieuw leven. Samenwerking vraagt om vertrouwen en afstemming, en als dat lukt, merk je dat direct als kijker of toehoorder.
Waarom liveoptredens zo veel impact hebben
Streaming en sociale media maken het makkelijk om muziek overal en altijd te luisteren. Toch vervangt geen enkel algoritme de ervaring van een liveoptreden. Als een zanger voor je staat, de ruimte vult met zijn of haar stem en je het geluid voelt trillen in je borst, is dat een andere ervaring dan muziek via een koptelefoon. Publiek dat samenkomt voor een concert deelt iets. Ze kennen de teksten, ze zingen mee en ze reageren op wat er op het podium gebeurt. Die wisselwerking maakt een optreden levend. Performers vertellen ook vaak dat ze energie halen uit het publiek. Het is een uitwisseling die twee kanten op gaat. Die verbinding is precies waarom mensen kaartjes blijven kopen, files trotseren en uren in de rij staan. Een optreden meemaken is iets heel anders dan ernaar kijken op een scherm, hoeveel schermen er ook zijn.
Veelgestelde vragen
Hoe worden artiesten geboekt voor grote evenementen zoals het Muziekfeest van het Jaar?
Grote evenementen werken meestal samen met platenmaatschappijen en managers van zangers en bands. Een productieteam stelt een programma samen op basis van populariteit, beschikbaarheid en de sfeer die ze willen neerzetten. Zangers tekenen een contract en repeteren van tevoren uitgebreid met de organisatie en het orkest.
Verdienen performers meer aan liveoptredens of aan muziek streamen?
De meeste performers verdienen een groter deel van hun inkomen aan liveoptredens dan aan streams. Streaming levert per afspeling maar een heel klein bedrag op. Een concert of festival trekt echter direct publiek dat betaalt voor een kaartje, wat veel sneller geld oplevert. Daarom blijven tournees en grote shows belangrijk, ook voor bekende namen.
Wat doet een dirigent precies tijdens een optreden met een orkest?
Een dirigent zoals Marcel Fisser houdt tijdens een optreden het gehele orkest bij elkaar. Hij of zij geeft het tempo aan, stuurt de dynamiek en zorgt dat alle muzikanten op hetzelfde moment spelen. Zonder die aansturing klinkt een groot orkest al snel rommelig. De dirigent is daarmee de verbindende schakel tussen de zangers op het podium en de tientallen muzikanten achter hen.
Kunnen jonge mensen ook doorbreken als performer zonder een talentenprogramma?
Ja, dat kan zeker. Veel succesvolle zangers en bands hebben nooit meegedaan aan een tv programma. Ze bouwden hun publiek op via sociale media, kleine concerten en samenwerking met andere muzikanten. Platforms zoals TikTok en YouTube geven ook onbekende muzikanten de kans om een groot publiek te bereiken zonder tussenkomst van een grote platenmaatschappij.